Cung hoàng đạo và Tử Vi khác gì nhau? Lá số của riêng bạn

Bạn hẳn biết cung hoàng đạo của mình. Bị hỏi một câu «bạn cung gì», liền miệng đáp được ngay; những bài đoán vận mười hai cung trên báo trên mạng — mà báo nước mình lắm khi vẫn quen gọi luôn là «tử vi hằng ngày», dù kỳ thực chẳng dính dáng gì đến Tử Vi của ông bà — hẳn bạn cũng từng đọc chẳng ít. Cung hoàng đạo nay đã thành ngôn ngữ chung của thời đại: thân gần, nhẹ nhõm, tựa một chiếc chìa khóa để người ta làm quen nhau.

Còn Tử Vi thật — Tử Vi Đẩu Số — thì bạn đã từng thấy lá số của mình chưa? Ở phương Đông, cũng lấy thời điểm chào đời mà đọc người, có một môn học đã đi ngót nghìn năm, và đã theo chân người Việt bao đời nay. Nó không chỉ hỏi bạn sinh tháng nào, mà đem cả năm, tháng, ngày, cùng canh giờ hai tiếng đồng hồ vào phép tính, tính ra một lá số chia mười hai cung, giăng kín tinh diệu. Hai người sinh cùng một ngày, chỉ cần khác giờ, lá số đã khác.

Bài viết này xin đặt chiêm tinh phương Tây và Tử Vi Đẩu Số lên cùng một mặt bàn mà so cho tường: mỗi bên từ đâu tới, tính toán ra sao, nhìn thời gian thế nào, sở trường trả lời câu hỏi gì. Chẳng phải để phân cao thấp, mà để bạn — người đã quen cung hoàng đạo — biết rằng sau cánh cửa quen ấy còn một gian điện thâm sâu hơn, mà ông bà ta vốn đã quen lối ra vào.

Chiêm tinh phương Tây là gì: từ cung hoàng đạo đến bản đồ sao

Trước hết xin nói cho công bằng về chiêm tinh phương Tây. Nguồn cội của nó ngược lên tận vùng Lưỡng Hà và Hy Lạp cổ, bàn về sự ứng đối giữa tinh thể trên trời và việc người dưới đất. Cung hoàng đạo ta nói thường ngày là cung mặt trời: ngày bạn chào đời, mặt trời đang đi qua cung nào trên hoàng đạo, bạn thuộc cung ấy. Mười hai cung, mỗi cung một nét phác về tính cách — đó là tầng phổ cập nhất của văn hóa hoàng đạo.

Nhưng chiêm tinh nghiêm túc còn đi xa hơn thế nhiều. Nhà chiêm tinh sẽ theo ngày sinh, giờ khắc chính xác và nơi sinh của bạn mà lập trọn một bản đồ sao: mặt trời, mặt trăng, Thủy tinh, Kim tinh cho đến các hành tinh xa, mỗi vì rơi vào cung nào, nhà nào, kết với nhau những góc chiếu gì; còn cung đang mọc lên nơi chân trời phía đông vào khoảnh khắc bạn chào đời, chính là cung Mọc của bạn. Một bản đồ sao cũng đòi hỏi đến giờ đến chốn, nào phải một câu «bạn là Bọ Cạp» mà gói cho hết.

Nói cách khác, chỗ dựa của chiêm tinh phương Tây là những thiên thể có thật trên trời. Lập bản đồ phải thật sự tính xem mặt trời, mặt trăng cùng các hành tinh lúc ấy vận hành đến đâu trên hoàng đạo — đó là một môn học ngước nhìn bầu trời, mỗi vì sao trên bản đồ đều ứng với một thực thể ngẩng đầu trông thấy, khí cụ đo được.

Tử Vi Đẩu Số lập thế nào: không ngắm thiên tượng, mà diễn lịch pháp

Tử Vi Đẩu Số đi một con đường khác. Tương truyền môn học này khởi từ Trần Đoàn — Hi Di tiên sinh — quãng cuối Ngũ Đại đầu Tống, rồi thuật gia bao đời suy diễn bồi đắp, đến quãng Minh — Thanh thì thể lệ định hình; riêng trên đất Việt, Tử Vi bén rễ đã lâu, sách vở và dòng truyền thừa nối nhau không dứt, thành một truyền thống bản địa sâu dày. Một đường đi tới hôm nay, đã là phép diễn toán nghìn năm của trí tuệ phương Đông.

Phép lập số của nó, từ đầu chí cuối không cần ngẩng nhìn trời. Khởi điểm là năm, tháng, ngày, giờ sinh âm lịch của bạn: can chi của năm sinh định ra tham số cho toàn cuộc suy diễn; tháng, ngày cùng canh giờ định ra vị trí cung Mệnh; rồi theo cục ngũ hành mà an sao Tử Vi, các sao còn lại cứ theo phép an sao đời đời truyền lại, từng vì từng vì mà đóng xuống. Tử Vi, Thiên Phủ, Tham Lang trên lá số, tên tuy mượn từ tinh tú, kỳ thực là một hệ ký hiệu thuần túy — chẳng vì nào phải đem kính viễn vọng đi tìm, cũng chẳng bước nào cậy cảm tính mà ước lượng. Trọn một lá số là diễn toán ra từ can chi và âm dương ngũ hành, khâu nối khâu, không sai một ly.

Ấy chính là ý vị nơi sâu của Tử Vi Đẩu Số: chiêm tinh phương Tây ngước nhìn bầu trời, Tử Vi Đẩu Số diễn toán lịch pháp. Nó tự thành một vũ trụ bên trong tự hô ứng, vị trí từng vì sao, dòng chuyển của từng luồng khí trên lá số đều là suy ra mà có, không nét nào vẽ bừa, không chữ nào đoán mò. Cũng bởi thế, càng đi vào sâu, vân lý nó lộ ra càng mịn — sự huyền diệu ấy không nằm ở mây mù giăng lối, mà ở biến hóa khôn cùng mà một khuôn phép nghiêm chỉnh có thể mở ra.

Mười hai cung gặp mười hai cung: giống ở bề mặt, khác ở then máy

Cả hai môn đều nói mười hai cung, thoạt trông khá giống nhau: mười hai nhà của chiêm tinh phương Tây chia coi bản ngã, tiền tài, giao tiếp, gia đạo, từng lĩnh vực của đời người; mười hai cung của Tử Vi cũng mỗi cung giữ một việc — Mệnh, Tài Bạch, Quan Lộc, Phu Thê, Thiên Di. Cùng là đem một kiếp người chia thành mười hai phương diện, từng ô từng ô mà xem.

Nhưng nhìn sâu vào mặt số, then máy liền khác. Tử Vi Đẩu Số trên mười hai cung trước an mười bốn chính tinh làm xương sống, rồi lấy cát tinh, sát tinh cùng bao nhiêu phụ diệu mà từng lớp trải bày — sách xưa truyền lại thường gộp kể một trăm lẻ tám vì sao — điểm tô chỗ sáng chỗ tối, hướng thuận hướng nghịch của mặt số; lại còn tứ hóa — Hóa Lộc, Hóa Quyền, Hóa Khoa, Hóa Kỵ — theo can của năm sinh mà dắt động những tinh diệu nhất định, tựa bốn luồng khí đi ngầm, khiến mặt số vốn tĩnh bỗng có lưu chuyển, có thịnh suy.

Cách xử về thời gian, chỗ khác lại càng rành rọt. Tử Vi Đẩu Số xếp cả một đời thành một tấm thời khắc biểu: đại hạn mười năm một chặng, lưu niên mỗi năm một đổi, dưới nữa còn lưu nguyệt, lưu nhật, từng tầng chồng lên nhau mà xem, nhịp của một quãng đời cứ thế thong thả mở ra trên lá số — mà thảy những điều ấy, vẫn là diễn ra từ chính khoảnh khắc bạn chào đời. Chiêm tinh phương Tây xem thời gian lại có phép riêng: chủ ở sao hành vận, xem các vì trên trời lúc này thật sự đi đến đâu, kết với bản đồ sao gốc của bạn những góc chiếu gì. Một bên từ điểm gốc chào đời suy ra trọn một cuộn thời gian, một bên bền bỉ ngước theo bầu trời trôi chuyển không ngơi — hai bên đều trọng thời gian, chỉ là lối lấy khác nhau.

Một phần mười hai và một canh giờ: chuyện của sự tinh tế

Trở lại tầng quen thuộc nhất. Văn hóa hoàng đạo thường ngày đem người thiên hạ chia làm mười hai nhóm — sinh cùng một quãng ngày thì chung một cung mặt trời, cũng chung một lời đoán vận ngắn. Làm ngôn ngữ chung lúc trà dư tửu hậu, độ thô mịn ấy là vừa khéo; nhưng đem đọc một đời người cụ thể, một phần mười hai, nói cho cùng vẫn quá rộng.

Tử Vi Đẩu Số thu thước đo về đến canh giờ — hai tiếng đồng hồ một ô. Hai người sinh cùng ngày, một người sinh lúc sớm tinh mơ, một người sinh buổi xế chiều, lập ra đã là hai lá số khác nhau; năm, tháng, ngày, giờ đan dệt vào nhau, tổ hợp nhiều đến mức tấm lá số ấy gần như chỉ thuộc về một mình bạn. Nó không bàn «hạng người này ra sao», mà bàn «bạn ra sao».

Đến đây cũng phải nói một câu cho thành thật: chiêm tinh phương Tây nghiêm túc cũng lập trọn bản đồ sao, cũng trọng giờ khắc chào đời — cung Mọc chừng hai tiếng đồng hồ đã sang cung khác, xa xa ứng chiếu với canh giờ của Tử Vi. Vậy nên chỗ khác thật sự của hai bên không hẳn ở thô hay mịn, mà ở «tính cách nào»: một bên suy vị trí của thực thể trên trời, một bên lấy can chi ngũ hành diễn một bộ ký hiệu lịch pháp nghìn năm tôi luyện. Nhân tiện mà nói, nếu bạn từng tra cung Mọc của mình, kỳ thực bạn đã dùng giờ sinh để đọc mình rồi; cung Mệnh của Tử Vi chính là cánh cửa khác mở bằng cùng một chìa khóa ấy — lần tới, chẳng ngại xem cả đôi bên.

Mỗi bên một sở trường, biết mệnh mà không cam chịu mệnh

Nói cho cùng, chẳng cần ép mình chọn phe. Cung hoàng đạo là một cánh cửa thân gần: nó cho ta một ngôn ngữ chung, dăm ba câu đã mở được một cuộc chuyện trò về tính cách, nhẹ nhõm, dễ hiểu, không đòi ngưỡng bước vào. Bao người chính từ cung mặt trời của mình mà bắt đầu để tâm đến chuyện hiểu mình — cánh cửa ấy, mở ra rất đáng quý.

Còn khi bạn muốn hỏi sâu hơn, cụ thể hơn — tôi hợp đi lối nào, mấy năm này trọng tâm rơi vào đâu, thời cơ trước mắt nên tiến hay nên giữ — sở trường của Tử Vi Đẩu Số liền hiện ra. Một lá số lập đến canh giờ, mười hai cung mỗi cung một việc, đại hạn lưu niên từng tầng suy được, cho bạn đặt câu hỏi vào đúng cung vị cụ thể, đúng quãng năm cụ thể; điều nhận về chẳng phải lời bàn suông cho một phần mười hai thiên hạ, mà là lời nói riêng với lá số này của bạn.

Đọc cả hai bên, chẳng hề phương hại nhau; người đã thuộc cung hoàng đạo như bạn, đẩy thêm cánh cửa Tử Vi, chỉ càng nhìn mình được thêm nhiều chiều. Và dù theo môn học nào, chừng mực sau cùng vẫn là một câu ấy: biết mệnh mà không cam chịu mệnh. Lá số trải nền sắc và thời thế của bạn ra cho bạn xem, đường vẫn do chính bạn từng bước mà đi — nhìn càng tỏ, bước càng thong dong.